از کارشناسی مامایی نمیتوان مستقیماً وارد تخصص زنان و زایمان شد؛ برای متخصص زنان شدن ابتدا باید وارد پزشکی عمومی شوید، مدرک MD بگیرید، سپس در آزمون دستیاری شرکت کنید و دوره تخصص زنان و زایمان را بگذرانید. یکی از مسیرهای ورود برای فارغالتحصیلان مامایی، شرکت در آزمون لیسانس به پزشکی و سپس ادامه تحصیل در پزشکی عمومی است؛ بعد از آن نیز باید در رقابت آزمون دستیاری، رشته زنان و زایمان را انتخاب کرده و دوره تخصص را با موفقیت تمام کنید. بنابراین این مسیر امکانپذیر است اما مستقیم نیست و سالهای زیادی زمان، مطالعه و رقابت نیاز دارد؛ اگر بین این مسیر و ادامه تحصیل در ارشد یا دکتری مامایی مردد هستید، بررسی دقیق مراحل، شرایط ورود و تفاوت آینده شغلی هر مسیر میتواند تصمیم شما را بسیار روشنتر کند.
| مرحله | مسیر | نکته مهم |
|---|---|---|
| شروع از مامایی | کارشناسی مامایی | ورود مستقیم از مامایی به تخصص زنان امکانپذیر نیست. |
| 1. ورود به پزشکی | قبولی در مسیر پذیرش پزشکی از مقطع کارشناسی | باید شرایط و آزمون ورودی پزشکی را با موفقیت پشت سر بگذارید. |
| 2. پزشکی عمومی | تحصیل تا دریافت مدرک دکترای حرفهای پزشکی (MD) | داشتن مدرک پزشکی عمومی پیشنیاز ورود به تخصص زنان است. |
| 3. آزمون دستیاری | شرکت در آزمون دستیاری تخصصی پزشکی | برای انتخاب زنان و زایمان باید رتبه و نمره لازم را کسب کنید. |
| 4. تخصص زنان | دوره رزیدنتی زنان و زایمان | پس از پایان دوره و قبولی در آزمونهای مربوط، متخصص زنان میشوید. |
| نتیجه | مامایی ← پزشکی عمومی ← دستیاری ← تخصص زنان | این مسیر ممکن است، اما مستقیم نیست و چندین سال تحصیل و رقابت نیاز دارد. |

آیا می توان مستقیما از مامایی به متخصص زنان رسید؟
آیا میتوانم با مدرک لیسانس مامایی، مستقیم برای تخصص زنان و زایمان امتحان بدهم و یا آیا ماما میتواند نسخه بنویسد؟ پاسخ کوتاه به این سوال خیر است. هیچ پل مستقیمی از کارشناسی مامایی به تخصص زنان وجود ندارد. تخصص زنان و زایمان (OB-GYN) یک رشته بالینی پزشکی است و پیشنیاز ورود به آن، داشتن مدرک دکترای عمومی پزشکی (MD) است.
مرحله اول: عبور از غول اول (آزمون لیسانس به پزشکی)
اولین قدم برای شما، تغییر رشته از مامایی به پزشکی عمومی است. وزارت بهداشت هرساله آزمونی تحت عنوان «آزمون پذیرش دانشجوی پزشکی از مقطع کارشناسی» (که عمدتاً توسط دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار میشود) برگزار میکند.
شرایط حیاتی برای شرکت در این آزمون
- شرط معدل: معمولاً معدل کل دیپلم باید بالاتر از ۱۸ و معدل کل لیسانس مامایی بالاتر از ۱۶ باشد (البته دارندگان مدالهای المپیاد یا رتبههای برتر شرایط متفاوتی دارند).
- شرط سنی: داشتن حداکثر ۲۵ سال تمام در زمان ثبتنام (مدت زمان طرح نیروی انسانی یا خدمت سربازی به این سقف افزوده میشود).
- مدرک زبان: داشتن یکی از مدارک معتبر زبان انگلیسی (مانند MHLE ،MSRT ،TOEFL یا IELTS) با نمره حد نصاب، الزامی است منابع زبان ارشد وزارت بهداشت در کنار سوالات زبان ارشد وزارت بهداشت نیز می تواند کمک کند.
آزمون کتبی شامل دروس علوم پایه پزشکی (آناتومی، فیزیولوژی، بیوشیمی، ژنتیک، ایمونولوژی و…) به همراه تفکر نقادانه و جامعهشناسی است. در صورت قبولی در آزمون کتبی، باید از سد مصاحبه روانشناختی و ارزیابی شایستگیها نیز عبور کنید.
مرحله دوم: تحصیل در مقطع پزشکی عمومی (حدود ۵ سال)
از آنجا که شما دروس علوم پایه را تا حدودی در کارشناسی مامایی گذراندهاید، ممکن است برخی از واحدهای شما تطبیق داده شود. اما مسیر اصلی شما شامل مقاطع فیزیوپاتولوژی، استاژری (کارآموزی) و در نهایت اینترنی (کارورزی) است. این مرحله با احتساب شیفتهای سنگین بیمارستانی، حدود ۴.۵ تا ۵ سال از زمان شما را به خود اختصاص خواهد داد تا در نهایت به عنوان پزشک عمومی فارغالتحصیل شوید.
مرحله سوم: نبرد رزیدنتی (آزمون دستیاری پزشکی)
حالا که مدرک پزشکی عمومی خود را در دست دارید، باید با دهها هزار پزشک عمومی دیگر در آزمون سراسری دستیاری تخصصی پزشکی (رزیدنتی) رقابت کنید.
رشته «زنان و زایمان» یکی از رشتههای پرطرفدار و نیازمند تراز علمی بالا در آزمون دستیاری است. شما باید ماهها برای این آزمون جامع مطالعه کنید تا بتوانید نمره لازم برای انتخاب رشته تخصص زنان را در دانشگاههای علوم پزشکی کشور کسب کنید.
مرحله چهارم: دوره چهار ساله تخصص زنان و زایمان
با قبولی در آزمون دستیاری، شما وارد دوره ۴ ساله رزیدنتی زنان میشوید. این ۴ سال شامل سنگینترین کشیکهای بیمارستانی، حضور مستمر در بلوک زایمان، یادگیری انواع جراحیهای سزارین، هیسترکتومی، لاپاراسکوپی و مدیریت بارداریهای پرخطر است. پس از پایان این ۴ سال و قبولی در آزمون بورد تخصصی، شما رسماً یک «جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی» هستید!
کلام آخر عصر جدید مامایی
بیایید واقعبین باشیم. مسیر کارشناسی مامایی تا تخصص زنان یک ماراتن نفسگیر حداقل ۱۰ تا ۱۲ ساله است که نیازمند انرژی، جوانی، تمکن مالی (برای سالهای طولانی تحصیل بدون درآمد بالا) و ارادهای پولادین است در کنار این موارد تغییر رشته از میکروبیولوژی به مامایی می تواند روند سبکتری داشته باشد.
- اگر عاشق جراحی و اتاق عمل هستید و زمان برایتان مطرح نیست، این مسیر برای شماست.
- اما اگر میخواهید در زمان بسیار کوتاهتر (حدود ۴ تا ۶ سال) به بالاترین درجات علمی، استقلال شغلی، درآمد عالی و جایگاه هیئت علمی برسید، مسیر کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی مامایی (Ph.D) یا تاسیس مراکز مشاوره مامایی و زیبایی زنان، گزینههایی بسیار منطقیتر، سریعتر و هوشمندانهتر هستند.
به نقل از سایت health.clevelandclinic:
Whether you should see an Ob/Gyn or midwife for your general healthcare or pregnancy care comes down to two things:
Your health needs
Your comfort
“Midwives at most facilities tend to care for people with low-to-moderate risk,” Hudson clarifies. “And we collaborate closely with our Ob/Gyn colleagues to ensure that people with higher risk get the level of care they need.”ترجمه: اینکه آیا برای مراقبتهای بهداشتی عمومی یا بارداری خود باید به متخصص زنان و زایمان یا ماما مراجعه کنید، به دو چیز بستگی دارد:
نیازهای سلامتی شما
راحتی شما
هادسون توضیح میدهد: “ماماها در اکثر مراکز تمایل دارند از افرادی با خطر کم تا متوسط مراقبت کنند. و ما از نزدیک با همکاران متخصص زنان و زایمان خود همکاری میکنیم تا اطمینان حاصل کنیم که افراد با خطر بالاتر، سطح مراقبت مورد نیاز خود را دریافت میکنند.”
ما در عصر جدید مامایی معتقدیم هر مسیری که انتخاب میکنید باید با شرایط زندگی و اهداف شخصی شما همخوانی داشته باشد. اگر تصمیم شما ماندن در رشته اصیل مامایی و درخشش در مقاطع ارشد و دکتری است، با کاملترین منابع آموزشی و آزمونهای شبیهسازی شده، تا رسیدن به قله کنارتان هستیم.
سوالات متداول
- آیا با مدرک کارشناسی مامایی میتوان مستقیم وارد تخصص زنان شد؟
خیر. تخصص زنان و زایمان یکی از تخصصهای پزشکی است و برای ورود به آن ابتدا باید مدرک پزشکی عمومی داشته باشید و سپس در آزمون دستیاری تخصصی پزشکی قبول شوید.
- مسیر تبدیل شدن ماما به متخصص زنان چیست؟
کارشناسی مامایی ← ورود به پزشکی عمومی ← دریافت مدرک MD ← قبولی در آزمون دستیاری ← گذراندن تخصص زنان و زایمان.
- آیا لیسانس مامایی میتواند در آزمون لیسانس به پزشکی شرکت کند؟
در صورت داشتن شرایط اعلامشده برای آزمون پذیرش پزشکی از مقطع کارشناسی، فارغالتحصیل مامایی میتواند برای ورود به پزشکی اقدام کند. شرایط دقیق هر دوره باید از دفترچه و اطلاعیه رسمی همان سال بررسی شود.
- برای متخصص زنان شدن حتماً باید پزشکی عمومی خواند؟
بله. بدون دریافت مدرک پزشکی عمومی امکان ورود به دوره تخصص زنان و زایمان وجود ندارد و مدرک مامایی جایگزین این مرحله نمیشود.





